Yumurta ve sperm dondurma (kriyoprezervasyon), üreme hücrelerinin ileri teknoloji yöntemlerle işlenip sıvı nitrojende -196 derecede saklanması esasına dayanan fertilite koruma yöntemidir. Kanser tedavisi, erken menopoz riski veya sosyal gerekçeler gibi nedenlerle gelecekteki doğurganlığını korumak isteyen bireylere önemli bir seçenek sunmaktadır.
Ankara’da Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof. Dr. Melahat Atasever, yumurta ve sperm dondurma sürecini deneyimli bir yaklaşımla yönetmekte; hastaların hem fiziksel hem psikolojik hazırlığına destek olmaktadır. Bu yazıda yumurta ve sperm dondurmanın ne olduğunu, kimlere önerildiğini, nasıl yapıldığını, avantajlarını ve başarı oranlarını ayrıntılı şekilde bulabilirsiniz.
Kriyoprezervasyon, yaşayan biyolojik materyalin son derece düşük sıcaklıklarda zarar görmeden korunması bilimidir. Üreme tıbbında yumurta (oosit), sperm ve embriyo dondurma bu kapsama girmektedir.
Dondurulmuş üreme hücreleri daha sonra çözdürülerek IVF/ICSI tedavisinde kullanılabilmekte; kişinin sağlıklı olduğu dönemde sakladığı yumurta veya spermi yıllar sonra gebelik elde etmek amacıyla değerlendirmesine olanak sağlamaktadır.
Türkiye’de yumurta ve sperm dondurma belirli yasal koşullar çerçevesinde uygulanabilmektedir. Embriyo dondurma ise yalnızca evli çiftlere tanınan bir hak olarak düzenlenmiştir.
Vitrifikasyon, hücrelerin kriyoprotektan maddeler eşliğinde saniyeler içinde -196 dereceye soğutulduğu ultra hızlı dondurma yöntemidir.
Eski yavaş dondurma yöntemlerinden farklı olarak vitrifikasyonda hücre içinde buz kristali oluşumu büyük ölçüde önlenmektedir. Böylece hücrenin yapısal bütünlüğü korunabilmekte ve çözme sonrası canlılık oranları artmaktadır.
Bu teknoloji sayesinde dondurulmuş yumurtaların çözülme sonrası yaşama oranları belirgin ölçüde yükselmiş; elde edilen gebelik sonuçları taze IVF döngülerine yaklaşmıştır.
Yumurta dondurma (oosit kriyoprezervasyonu), kadının olgun yumurtalarının toplanarak vitrifikasyon yöntemiyle saklanması işlemidir.
Aşağıdaki durumlarda önerilebilmektedir:
Özellikle ileri yaşa bağlı yumurta rezervindeki azalmayı önlemek isteyen kadınlarda sosyal yumurta dondurma giderek daha sık tercih edilmektedir.
Adet döngüsünün 2. veya 3. gününde hormon ilaçlarına başlanmaktadır. Gonadotropin içeren ilaçlar sayesinde yumurtalıklarda birden fazla folikül gelişimi hedeflenmektedir.
Bu süreç yaklaşık 10-12 gün sürmekte; düzenli ultrason kontrolleri ve hormon ölçümleri yapılmaktadır.
Foliküller yaklaşık 18-22 mm boyutuna ulaştığında HCG veya GnRH agonisti ile yumurtlama tetiklenmektedir.
Yaklaşık 34-36 saat sonra, hafif sedasyon altında vajinal ultrason rehberliğinde yumurta toplama işlemi gerçekleştirilmektedir. İşlem çoğunlukla 15-20 dakika sürmekte ve hasta aynı gün taburcu edilmektedir.
Toplanan yumurtalar embriyoloji laboratuvarında değerlendirilmekte; olgun yumurtalar seçilerek vitrifikasyon yöntemiyle sıvı nitrojende -196 derecede saklanmaktadır.
Yumurta dondurmanın en önemli avantajı, kadının doğurganlığını biyolojik olarak daha avantajlı olduğu dönemde korumasına olanak sağlamasıdır.
Avantajları arasında:
yer almaktadır.
Genç yaşta dondurulan yumurtalar, yıllar sonra kullanıldığında toplandıkları yaşın biyolojik avantajlarını koruyabilmektedir.
Sperm dondurma (sperm kriyoprezervasyonu), erkekten elde edilen sperm hücrelerinin işlenerek sıvı nitrojende saklanması işlemidir.
Özellikle şu durumlarda önerilmektedir:
Kanser tedavisi öncesi sperm dondurma, biyolojik babalık şansını korumanın en etkili yollarından biri olarak kabul edilmektedir.
Sperm dondurma süreci genellikle hızlı ve pratiktir.
Erkekten genellikle 3-5 günlük cinsel perhiz sonrası sperm örneği alınmaktadır. Numune laboratuvarda spermiogram ile değerlendirilmekte; ardından özel koruyucu maddelerle işlenerek dondurulmaktadır.
Azospermi bulunan kişilerde cerrahi yöntemlerle elde edilen spermler de saklanabilmektedir.
Türkiye’de yumurta ve sperm dondurma belirli tıbbi ve yasal düzenlemeler çerçevesinde uygulanmaktadır.
Yasal saklama süresi genellikle 5 yıl olup gerekli başvurularla uzatılabilmektedir.
Vitrifikasyon yöntemi sayesinde yumurtalarda çözülme sonrası canlılık oranları oldukça yükselmiştir.
Başarı oranları;
göre değişiklik göstermektedir.
Özellikle 35 yaş altı kadınlarda, yeterli sayıda olgun yumurta saklandığında gebelik şansı belirgin şekilde artabilmektedir.
Yumurta dondurma sürecinde en önemli risklerden biri OHSS (Over Hiperstimülasyon Sendromu) gelişimidir.
Ayrıca nadiren:
görülebilmektedir.
Sperm dondurma ise genellikle minimal risk taşıyan bir işlemdir.
Prof. Dr. Melahat Atasever, doğurganlık koruma süreçlerinde, hastaların mevcut sağlık durumunu ve gelecekteki üreme hedeflerini göz önünde bulundurarak en uygun ve güvenilir kriyoprezervasyon stratejisini belirler.
Bizimle İletişime Geçin
Aile kurma hayalinize bir adım daha yaklaşmak ya da kadın sağlığıyla ilgili uzman görüşü almak için bizimle iletişime geçin. Tedavi süreçleri, randevu uygunlukları ve aklınızdaki tüm sorular için ekibimiz size destek olmaktan mutluluk duyacaktır.
Kliniğimizin randevu ve hizmet saatlerini aşağıda inceleyebilirsiniz. Tedavi takiplerinizin aciliyetine göre çalışma saatlerimiz esneklik gösterebilmektedir. Görüşme talepleriniz için lütfen önceden randevu alınız.
