Kolposkopi

Kolposkopi Nedir?

Kolposkopi, Yunanca ‘kolpos’ (vajina) ve ‘skopein’ (incelemek) kelimelerinden türeyen bir terimdir. Serviks, vajina ve vulvanın kolposkop adlı büyüteçli cihazla 10 ila 40 kat büyütülerek incelenmesi işlemidir. Kolposkop hastanın vücuduna girmez; yalnızca vajina girişinin önünde konumlandırılarak görüntü alır. Bu sayede hekimin gözle saptayamayacağı anormal hücre bölgeleri net biçimde görülebilmektedir.

İşlem sırasında servikse asetik asit yüzde üç ile beş oranında uygulanmaktadır. Normal hücreler bu asit karşısında değişmezken anormal hücreler beyazlaşmaktadır; bu görüntüye ‘asetobeyaz epitel’ denmektedir. Ek olarak Lugol iyot solüsyonu (Schiller testi) uygulanabilmektedir; normal hücreler kahverengi renge dönerken anormal hücreler boyanmaz. Bu boyama teknikleri, inceleme bölgelerini belirginleştirerek biyopsinin doğru noktadan alınmasını sağlamaktadır.

Kolposkopi bir tarama değil, tanı aracıdır. Anormal smear ya da HPV sonucu gibi bir bulguda ardından gelen değerlendirme adımıdır. İşlem sırasında şüpheli bölgeden biyopsi alınabilmektedir; bu durumda tanı patolojik incelemeyle kesinleşmektedir.

Kolposkopi Neden ve Ne Zaman Yapılır?

Kolposkopinin en sık nedeni anormal PAP smear sonucudur. Smear testinde atipik yassı hücreler (ASC-US, ASC-H), düşük dereceli lezyon (LSIL) ya da yüksek dereceli lezyon (HSIL) saptandığında servikal bölgenin büyütülerek değerlendirilmesi gerekmektedir. Smear sonucu anormal çıkan her kadının kolposkopiye ihtiyacı olmayabilir; bu karar anormalliğin derecesine, yaşa ve HPV durumuna göre belirlenmektedir.

HPV (Human Papillomavirus) testinin pozitif çıkması, özellikle yüksek riskli HPV tiplerinin (HPV 16 ve HPV 18 başta olmak üzere) saptanması, kolposkopi için güçlü bir endikasyon oluşturmaktadır. Bu tipler serviks kanseriyle en sık ilişkilendirilen suşlardır. Ayrıca gözle ya da rutinin muayenede fark edilen şüpheli servikal lezyonlar, açıklanamayan vajinal kanama ve tekrarlayan vajinal enfeksiyonlar da kolposkopi endikasyonu doğurabilmektedir.

Daha önce serviks kanseri öyküsü olan ya da prenatal dönemde dietilstilbestrole (DES) maruz kalan kadınlarda periyodik kolposkopi takibi önerilmektedir. Serviks kanserinin erken evrede saptanması tedavi başarısını doğrudan etkilemektedir; bu nedenle risk grubundaki kadınlarda düzenli değerlendirme büyük önem taşımaktadır.

Kolposkopi Öncesi Hazırlık

Kolposkopi için kapsamlı bir hazırlık gerekmemektedir. İşlemden 24-48 saat önce cinsel ilişkiden, vajinal krem ya da tampon kullanımından kaçınılması serviksin daha net görüntülenmesini sağlamaktadır. İdeal zamanlama, aktif adet kanamasının bulunmadığı bir dönemdir; kanama görüntü kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir.

Aspirin ya da kan sulandırıcı ilaç kullanan hastalar bunu önceden hekime bildirmelidir. İşlemden 30-60 dakika önce hafif bir ağrı kesici (parasetamol veya ibuprofen) almak, olası rahatsızlığı azaltmaktadır. Prof. Dr. Melahat Atasever, Ankara’daki kliniğinde işlem öncesinde her hastaya kapsamlı bilgilendirme yapmakta; prosedür, olası hisler ve biyopsi gerekip gerekmeyeceği konusunda net açıklamalar sunmaktadır.

Kolposkopi Nasıl Yapılır? İşlem Aşamaları

İşlem jinekolojik muayene masasında, ayaklar üzengiye yerleştirilerek gerçekleştirilmektedir. Vajinaya spekulum (speküm) yerleştirilerek serviks görünür hale getirilmekte ve kolposkop vajina girişinin önüne konumlandırılmaktadır. Serviks önce pamuk ya da aplikatör yardımıyla hafifçe temizlenmektedir.

Asetik asit servikse uygulanarak bir ile iki dakika beklenmektedir. Bu sürede olası anormal epitel bölgeleri beyazlaşmakta ve kolposkop aracılığıyla büyütülmüş biçimde izlenmektedir. Gerektiğinde Lugol solüsyonu uygulanarak tanı desteklenmektedir. Anormal bölge saptandığında milimetrik küçük doku parçaları biyopsi aleti ile alınmaktadır; bu sırada anlık bir ağrı ya da kramp hissedilebilir.

Aynı seansta endoservikal küretaj (ECC) da yapılabilmektedir; bu işlemde servikal kanalın iç yüzeyinden doku örneği alınmaktadır. Alınan örnekler patoloji laboratuvarına gönderilmektedir. İşlemin tamamı genellikle 10 ile 20 dakika sürmektedir. Biyopsi alanından kanama varsa Monsel solüsyonu ya da gümüş nitrat uygulanarak durdurulmaktadır.

Kolposkopik Biyopsi Nedir?

Kolposkopik biyopsi, işlem sırasında anormal görünen bölgeden küçük bir doku parçasının alınmasıdır. Bu örnek patoloji laboratuvarında incelenerek servikal değişikliklerin derecesi ve kanser riski belirlenmektedir. Biyopsi almak kolposkopinin rutin bir parçası olabilmektedir; ancak her kolposkopide biyopsi alınması şart değildir. Görüntüler tamamen normal geliyorsa biyopsisiz işlem tamamlanabilir.

Biyopsi sırasında anlık bir sıkışma ya da kramp hissi oluşabilmektedir; bu çok kısa sürer. Biyopsi, kolposkopi ile aynı kavramlar değildir; kolposkopi büyütülerek görüntüleme işlemidir, biyopsi ise bu görüntüleme eşliğinde alınan doku örneğidir. Patoloji sonuçları genellikle bir ile iki hafta içinde hazırlanmaktadır.

Kolposkopi Sonrası Süreç

İşlemden sonra hafif lekelenme ya da koyu kahverengi akıntı (Monsel solüsyonuna bağlı) birkaç gün sürebilir; bu normaldir. Biyopsi yapıldıysa bir ila iki gün hafif kramp hissedilebilir; ağrı kesicilerle rahatça yönetilir. İşlem sonrası üç ila beş gün boyunca cinsel ilişkiden, tampon kullanımından ve havuzdan kaçınılması önerilmektedir.

Patoloji sonuçlarına göre bir sonraki adım belirlenmektedir. Sonuç normal ya da düşük dereceli lezyon olarak gelirse periyodik smear ve HPV takibi planlanmaktadır. Yüksek dereceli lezyon (CIN 2-3) saptanırsa LEEP (loop elektrocerrahi eksizyon), kriyoterapi ya da konizasyon gibi tedavi yöntemlerine geçilmektedir. Prof. Dr. Melahat Atasever, patoloji sonuçlarını hastasıyla ayrıntılı biçimde paylaşarak birlikte karar verme sürecini ön planda tutmaktadır.

Kolposkopi Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Kolposkopi sonuçları normal (negatif), düşük dereceli anormallik ya da yüksek dereceli anormallik olarak değerlendirilmektedir. Normal sonuç, anormal hücre değişikliği olmadığı ve rutin takibe devam edilebileceği anlamına gelmektedir. Düşük dereceli bulgular (CIN 1) çoğunlukla kendiliğinden gerilediğinden yakın takip yeterli olabilmektedir.

Yüksek dereceli bulgular (CIN 2 ve CIN 3) ilerleyip serviks kanserine dönüşme potansiyeli taşıdığından tedavi gerektirir. Bu noktada LEEP, konizasyon ya da histeroskopik girişim planlanmaktadır. Servikal kanser (invazif) saptanırsa onkoloji ekibiyle multidisipliner bir tedavi süreci başlatılmaktadır. Erken yakalanan tüm lezyonların başarı oranı son derece yüksektir; bu da düzenli smear ve kolposkopi takibini değerli kılmaktadır.

Prof. Dr. Melahat Atasever, kolposkopi ve biyopsi sonuçlarını detaylıca değerlendirerek, gereksiz cerrahi müdahalelerden kaçınır ve sadece kanser riski taşıyan lezyonların kesin ve doğru tedavisini planlar.

Ankara genelinde pek çok hastaya hizmet veren Prof. Dr. Melahat Atasever, kolposkopiden gerekli tedaviye kadar bütünleşik bir süreç yönetimi sunmaktadır. Randevu almak için kliniğimizle iletişime geçebilirsiniz.